Άγορά έργων τέχνης: Ένα μεγάλο πλυντήριο βρώμικου χρήματος

Έπειτα από περίπου μια δεκαετία, βρέθηκε ο κλεμμένος πίνακας του Πικάσο, της Εθνικής Πινακοθήκης, όπως και ένα έργο του Ολλανδού ζωγράφου Ποτ Μοντριάν, ενώ ένα σχέδιο εντοπίστηκε κατεστραμμένο. Τα έργα είχαν κλαπεί τον Ιανουάριο του 2012, όταν ο δράστης, παραπλανώντας τον φύλακα μέσω ψεύτικων συναγερμών, παραβίασε ένα τζάμι και κατάφερε να κλέψει 3 πίνακες.

Η κλοπή έργων τέχνης, ακόμη και κάποιων από τα διασημότερα έργα όλων των εποχών, όπως η Μόνα Λίζα, δεν είναι κάτι που δεν έχει συμβεί στο παρελθόν, και κατά πολλούς το πρόβλημα έγκειται στον τρόπο που λειτουργεί η αγορά έργων τέχνης, η οποία εκτιμάται γύρω στα 50 δισεκατομμύρια ευρώ, με την αδιαφάνεια που τη διέπει, μέσω διακίνησης κλεμμένων έργων.

Πριν λίγα χρόνια, ομοσπονδιακοί πράκτορες εισέβαλαν στο σπίτι ενός εμπόρου ναρκωτικών, του Ronald Belciano, σε ένα προάστιο της Φιλαδέλφειας. Μεταξύ άλλων βρήκαν 2,5 εκατομμύρια δολάρια σε μετρητά. Η έκπληξη όμως δεν σταματά εκεί. Αντίκρισαν επίσης 14 πίνακες στους τοίχους, κι άλλους 33 να στοιβάζονται σε μια αποθήκη. Ανάμεσά τους, βρίσκονταν έργα του Πικάσο, του Νταλί και του Ρενουάρ.

Αποδείχθηκε πως, ο Ronald Belciano χρησιμοποίησε την τέχνη για να ξεπλύνει μερικά από τα χρήματα που είχα βγάλει από τα ναρκωτικά, αγοράζοντας τα έργα από μια καθιερωμένη γκαλερί κοντά στο μουσείο Row της Φιλαδέλφειας. Ο συγκεκριμένος έμπορος ναρκωτικών είχε εκμεταλλευτεί ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά της αφοράς τέχνης, όπως γράφτηκε πιο πάνω: την αδιαφάνειά της.

Δισεκατομμύρια δολάρια, σχετιζόμενα με έργα τέχνης, αλλάζουν χέρια κάθε χρόνο με ελάχιστο ή και καθόλου δημόσιο έλεγχο. Οι αγοραστές συνήθως δεν έχουν ιδέα από πού προέρχεται αυτό που αγοράζουν. Οι πωλητές είναι ομοίως στο σκοτάδι για το πού πηγαίνει ένα έργο. Επίσης, καμία από τις αγορές δεν απαιτεί την κατάθεση εγγράφων που θα επέτρεπαν στις ρυθμιστικές αρχές να παρακολουθούν εύκολα τις πωλήσεις ή τα κέρδη τέχνης. Εξαιτίας και της παραπάνω υπόθεσης, οι αρχές των ΗΠΑ σκέφτονται να ενισχύσουν την εποπτεία της αγοράς και να την καταστήσουν πιο διαφανή.

Τον Ιανουάριο, το Κογκρέσο επέκτεινε τους ομοσπονδιακούς κανονισμούς κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, σχεδιασμένους έτσι ώστε να επιβλέπουν από το τραπεζικό σύστημα, μέχρι τους εμπόρους Αρχαιοτήτων. Η νομοθεσία απαιτούσε από το Υπουργείο Οικονομικών, να συμμετάσχει στη διαδικασία με άλλους οργανισμούς, έτσι ώστε να μελετήσει εάν πρέπει να επιβληθούν αυστηρότεροι κανονισμοί και στην ευρύτερη αγορά τέχνης. Η προσπάθεια των ΗΠΑ ακολουθεί νόμους που υιοθετήθηκαν πρόσφατα στην Ευρώπη, όπου οι έμποροι και οι Οίκοι δημοπρασιών πρέπει τώρα να καθορίσουν την ταυτότητα των πελατών τους και να ελέγξουν την πηγή του πλούτου τους.

«Η μυστικότητα, η ανωνυμία και η έλλειψη ρύθμισης δημιουργούν ένα περιβάλλον ώριμο για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και την αποφυγή κυρώσεων», ανέφερε η μόνιμη Υποεπιτροπή Ερευνών της Γερουσίας των ΗΠΑ σε έκθεση τον περασμένο Ιούλιο,  υποστηρίζοντας την ανάγκη αυξημένου ελέγχου.

Για κάποιους βετεράνους του κόσμου της τέχνης, που συνδέουν την ανωνυμία, όχι με σκοτεινές προθέσεις, αλλά με την διακριτικότητα, την παράδοση και την τάξη, αυτή η πολιορκία της μυστικότητας αποτελεί μια υπερβολική αντίδραση που θα βλάψει την αγορά. Ανησυχούν για την αποξένωση των πελατών, όταν εκείνοι κατακλειστούν από διερευνητικές ερωτήσεις.

Ο Andrew Schoelkopf, πρώην πρόεδρος της Ένωσης Εμπόρων Τέχνης της Αμερικής, δήλωσε νωρίτερα φέτος πως, αυτή η διαδικασία, απλώς θα απαιτήσει τη συμπλήρωση πολλών χαρτιών, χωρίς να σβήσει μεγάλο μέρος του προβλήματος. Αξίζει να σημειωθεί πως ομάδες συμφερόντων της Ένωσης αλλά και μεγάλων οίκων δημοπρασίας, έχουν ξοδέψει για την άσκηση πιέσεων στη διαμόρφωση της πολιτικής για το ζήτημα, γύρω στο 1 εκατομμύριο.

Είναι αλήθεια πάντως πως πλέον τα ποσά που διατίθενται είναι υπέρογκα. Οι πίνακες πωλούνται συνήθως για 10 και 20 εκατομμύρια συχνά όσο και το ίδιο το σπίτι στο οποίο θα τοποθετηθούν.

Όπως αναφέρουν οι New York Times, η Εσωτερική Υπηρεσία Εσόδων των ΗΠΑ, παλεύει να παρακολουθήσει πολλές φορές, ακόμη και ποιος πούλησε το κάθε έργο. Η έρευνα του «ποιος πούλησε, τί, σε ποιον» είναι πραγματικά δύσκολη, αφού οι μισές αγορές είναι ιδιωτικές.

Πρόσφατες μελέτες, προβλέπουν πως υπάρχει σημαντική φοροδιαφυγή, αξίας 1 τρισεκατομμυρίου ετησίως, γεγονός που οδήγησε τον Πρόεδρο Μπάιντεν να ενισχύσει τους ελέγχους. Ενώ δεν υπάρχουν ξεκάθαρες ενδείξεις περιπτώσεων εξαπάτησης που να αφορούν συγκεκριμένα την τέχνη, οι ειδικοί επισημαίνουν πως είναι σαφές, ότι η μυστικότητα της αγοράς δημιουργεί ευαλωτότητα, ειδικά για ένα σύστημα επιβολής που σπάνια διεξάγει ελέγχους και βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην προθυμία των συλλεκτών να κάνουν σαφή τα κέρδη τους.

Ποια είναι η προέλευση όμως αυτής της μυστικότητας; Οι ειδικοί λένε ότι πιθανότατα χρονολογείται στις πρώτες μέρες της αγοράς τέχνης, τον 15ο και 16ο αιώνα. Μέχρι τότε, η τέχνη αφορούσε κυρίως τους αριστοκράτες και τον κλήρο. Ωστόσο, από ένα σημείο και μετά, οι έμποροι τέχνης αυξήθηκαν, κι έτσι γεννήθηκε μια καινούρια αγορά. Εκείνη την εποχή, οι έμποροι είχαν λόγο να αποκρύψουν την ταυτότητα των πελατών τους: τους προστάτευαν έτσι από την πιθανότητα να πέσουν θύματα ληστείας. Επίσης, δεν δημοσίευαν το ποσό που χρέωσαν, έτσι ώστε να μπορούν να διαπραγματευτούν στο μέλλον με τους δικούς τους όρους.

Σήμερα, η αγορά είναι λιγότερο μυστική από ό, τι ήταν κάποτε. Οι Οίκοι δημοπρασιών, για παράδειγμα, δημοσιεύουν εκτιμήσεις των τιμών που αναμένουν να επιτύχουν τα έργα τέχνης. Ωστόσο, οι κατάλογοι δημοπρασιών, πολλές φορές αναφέρουν απλώς ότι τα έργα προέρχονται από «ιδιωτική συλλογή», τίποτα περισσότερο, ενώ οι πίνακες διακινούνται από εκπροσώπους των ιδιοκτητών, κι έτσι συνήθως η ταυτότητά τους είναι άγνωστη, ακόμα και για τις ίδιες τις γκαλερί.

Με αυτόν τον τρόπο, οι απάτες είναι ευκολότερες. «Η ποικιλία των απατών στον κόσμο της τέχνης είναι σχεδόν άπειρη και αυτό διευκολύνεται από το γεγονός ότι ο κόσμος της τέχνης λειτουργεί με μυστικότητα που κανένας άλλος επενδυτής δεν θα ονειρευόταν να λειτουργήσει», δήλωσε ο Herbert Lazerow, καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Σαν Ντιέγκο.

Τώρα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εξετάζει τη χρήση ενός νόμου που αποσκοπεί στην καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για την περαιτέρω ρύθμιση της αγοράς τέχνης. Ο «νόμος περί τραπεζικού απορρήτου», απαιτεί από τις τράπεζες να αναφέρουν συναλλαγές μετρητών άνω των 10.000 δολαρίων, να επισημάνουν ύποπτη δραστηριότητα και να γνωρίζουν την ταυτότητα των πελατών τους και από πού προέρχεται ο πλούτος τους. Έτσι, το Κογκρέσο έχει ήδη εξουσιοδοτήσει αξιωματούχους του Υπουργείου Οικονομικών να προσαρμόσουν τους κανονισμούς ώστε να ταιριάζουν με αυτούς της αγοράς αρχαιοτήτων.

Ακόμη και αν υιοθετηθούν οι αυστηρότεροι κανόνες, τα ονόματα των αγοραστών και των πωλητών δεν θα γίνουν δημόσια. Ωστόσο, οι αντιπρόσωποι και οι Οίκοι δημοπρασιών θα πρέπει να καθορίσουν με ποιον συνεργάστηκαν σε περίπτωση έρευνας.

Η πραγματικότητα όμως είναι ότι, όπως σημειώνουν ξανά οι New York Times, πέρα από όσα προαναφέρθηκαν, δεν γνωρίζουμε ακριβώς «πόση τέχνη έχει κλαπεί» από τα μουσεία, η οποία στη συνέχεια μπορεί να πωληθεί, είτε στη μαύρη αγορά, είτε σε δημοπρασίες, όπως προκύπτει από τα προαναφερθέντα. Τα μουσεία κατά καιρούς απέκρυψαν πληροφορίες σχετικά με κλοπές, φοβούμενα ότι η αποκάλυψη τέτοιων αδυναμιών ασφαλείας, θα μπορούσε να αποτρέψει την έκθεση άλλων έργων τέχνης στους χώρους τους. Υπάρχουν δε και περιπτώσεις όπου η κλοπή ενός έργου δεν γίνεται άμεσα αντιληπτή και ενδεχομένως να χρειαστεί πολύ χρόνο για να εξακριβωθεί.

 

,,Δείτε Περισσότερα, Πηγή: Tvxs.gr

Σεβόμαστε την ιδιωτικότητά σας

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή/και έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε μια συσκευή, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες που αποστέλλονται από μια συσκευή για εξατομικευμένες διαφημίσεις και περιεχόμενο, μέτρηση διαφημίσεων και περιεχομένου, καθώς και απόψεις του κοινού για την ανάπτυξη και βελτίωση προϊόντων.

 

Με την άδειά σας, εμείς και οι συνεργάτες μας ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε ακριβή δεδομένα γεωγραφικής τοποθεσίας και ταυτοποίησης μέσω σάρωσης συσκευών. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία από εμάς και τους συνεργάτες μας όπως περιγράφεται παραπάνω. Εναλλακτικά, μπορείτε να αποκτήσετε πρόσβαση σε πιο λεπτομερείς πληροφορίες και να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας πριν συναινέσετε ή να αρνηθείτε να συναινέσετε. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτήν την επεξεργασία. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Μπορείτε πάντα να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας επιστρέφοντας σε αυτόν τον ιστότοπο ή επισκεπτόμενοι την πολιτική απορρήτου μας.

Send this to a friend