Ο πυρετός του λιθίου

Ο πυρετός του λιθίου συγκλονίζει όχι μόνο την Ευρώπη και την Αμερική, αλλά και την Κίνα και ειδικά την Ασία. Ο λόγος; Όλες οι σύγχρονες τεχνολογίες απαιτούν μία πηγή ενέργειας για να λειτουργήσουν. Ειδικότερα για την ηλεκτροκίνηση των οχημάτων αυτό απαιτεί μια ισχυρή μπαταρία, η κατασκευή της οποίας βασίζεται στο λίθιο (Li), που θα είναι και η κύρια πρώτη ύλη κατασκευής μπαταριών για τις επόμενες δεκαετίες.

Το μονοπώλιο της Κίνας

Η Κίνα είναι σήμερα ο μεγαλύτερος παραγωγός και καταναλωτής λιθίου παγκοσμίως. Το 2019 η Κίνα αντιστοιχούσε στο 39% της παγκόσμιας κατανάλωσης, η Νότια Κορέα στο 20% και η Ιαπωνία στο 18%, καθώς και οι τρεις ασιατικές χώρες είναι σημαντικοί κατασκευαστές μπαταριών και ηλεκτρονικών συσκευών, επομένως χρειάζονται πολύ λίθιο. Η Κίνα, η οποία διαθέτει επίσης και τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα λιθίου και σπάνιων γαιών παγκοσμίως, δεν αρκείται σε αυτά και επιθυμεί να ελέγξει όσα μπορεί από τα υπόλοιπα, τα οποία βρίσκονται σε ανύποπτες χώρες, όπως η Βολιβία, το Αφγανιστάν, η Γροιλανδία, η Αυστραλία, η Χιλή, η Αργεντινή κ.ά.

Ειδικά η, φτωχή, περίκλειση και ορεινή, Βολιβία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η «Σαουδική Αραβία του 21ου αιώνα» σχετικά με τα τεράστια αποθέματα λιθίου που διαθέτει (εκτιμάται γύρω στο 50% των παγκόσμιων αποθεμάτων). Η Κίνα επιχειρεί να διεισδύει και να επενδύσει σε αυτές τις χώρες, ώστε να ελέγχει την παραγωγή και εξαγωγή αυτού του, στρατηγικής σημασίας, ορυκτού.
Αμερικανικές αντιδράσεις και η περίπτωση της Γροιλανδίας

Οι «επεκτατικές» φιλοδοξίες της Κίνας στον τομέα του ελέγχου των παγκόσμιων αποθεμάτων λιθίου και της εξορυκτικής βιομηχανίας του, έχει προκαλέσει πονοκεφάλους στη Δύση, αλλά και την ορισμένη αντίδραση της Ουάσιγκτον. Μάλιστα ο πρόεδρος Μπάιντεν εξέδωσε εκτελεστική εντολή στις 24 Φεβρουαρίου 2021 για να γίνει άμεσα μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση των βασικών αποθεμάτων, συμπεριλαμβανομένων των σπάνιων μετάλλων έτσι ώστε καμία χώρα να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτά τα χημικά στοιχεία ως «όπλα» εναντίον των ΗΠΑ. (λέπε και το πρόσφατο άρθρο μας
«Γροιλανδία, Οι θησαυροί των πάγων»).

Ειδικά για την Γροιλανδία, όπου στην τοπική κυβέρνηση εκλέχθηκε πρόσφατα το κόμμα της οικολογικής Αριστεράς (ΙΑ), οι Αμερικανοί σε συνεργασία με τους Ευρωπαίους επιχειρούν να εμποδίσουν την επένδυση μιας αυστραλοκινεζικής εταιρείας στην εξόρυξη Ουρανίου και σπάνιων γαιών από το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, που διαθέτει περίπου το 20-25% των παγκόσμιων αποθεμάτων σπάνιων γαιών. Δελεάζουν τη νέα κυβέρνηση πως οι ίδιοι δεν θα επικεντρωθούν στην εξόρυξη του τοξικού κι ραδιενεργού Ουρανίου, αλλά θα επικεντρωθούν με, «περιβαλλοντική ευαισθησία» υποτίθεται, στις σπάνιες γαίες.

Ευρωπαϊκή Ένωση: αναζητείται λίθιο για τις μπαταρίες 200 εκατομμυρίων ηλεκτροκίνητων οχημάτων

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία έχει επιλέξει πολύ φιλόδοξους στόχους απαλλαγής από τον άνθρακα και τα ορυκτά καύσιμα, καλείται να παράγει ως 200 εκατομμύρια ηλεκτρικά οχήματα μέχρι το 2050 (σήμερα κυκλοφορούν μόλις 10 εκατομμύρια ηλεκτροκίνητα), τα οποία και χρειάζονται αντίστοιχες ποσότητες μπαταριών, που έχουν κατά μέσο όρο διάρκεια ζωής μέχρι 10 έτη. Γι’ αυτό ενδιαφέρεται πλέον για πρώτες ύλες, όπως το λίθιο, το κοβάλτιο, τον γραφίτη, το νικέλιο και το μαγγάνιο, οι οποίες χρησιμοποιούνται για την παραγωγή μπαταριών και δεν βρίσκονται σε αφθονία στην Ευρώπη, καθιστώντας την εξαρτώμενη από τρίτες χώρες.

Στην Ευρώπη επιβεβαιωμένα κοιτάσματα λιθίου υπάρχουν στην Τσεχία, στη Φιλανδία, στην Πορτογαλία, στη Σουηδία, στην Αυστρία, αλλά και στη γειτονική μας Σερβία, όπου βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη μεγάλα εξορυκτικά σχέδια της αυστραλέζικης εταιρείας Rio Tinto, στις οποία συμμετέχουν και Κινέζοι, όπως θα δούμε και στη συνέχεια.

Στην Ελλάδα δεν έχουν βρεθεί για την ώρα αξιόλογα επιβεβαιωμένα κοιτάσματα λιθίου. Ωστόσο θα μπορούσε να διερευνηθεί αν υπάρχουν αξιόλογα κοιτάσματα κοβαλτίου, που επίσης χρησιμοποιείται στις μπαταρίες, στα κοιτάσματα νικελίου που βρίσκονται στην Εύβοια, τη Στερεά Ελλάδα και στην Καστοριά.

Η παραγωγή λιθίου είναι όντως πράσινη;

Καθώς οι μεγάλες δυνάμεις αγωνίζονται να γίνουν και ηγέτιδες δυνάμεις στην παραγωγή λιθίου (Li), του επονομαζόμενου και «λευκού χρυσού» του 21ου αιώνα, και στην δημιουργία εργοστασίων κατασκευής μπαταριών και ηλεκτροκίνητων οχημάτων, οι εντάσεις αυξάνονται, όπως και οι αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό τους, σχετικά με το εάν αυτή η πρώτη ύλη είναι πραγματικά πράσινη ή «βρώμικη».

Το λίθιο χρησιμοποιείται σήμερα ευρέως, αλλά χαρακτηρίζεται από προβλήματα όπως η ευφλεκτότητα, η ευαισθησία αλγορίθμου ελέγχου του, τα προβλήματα στη μεταφορά του κ.ά. Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα είναι η διαδικασία παραγωγής, που περιέχει υλικά των οποίων η παραγωγή απαιτεί μεγαλύτερη ποσότητα ηλεκτρισμού, όπως το κοβάλτιο, το οποίο οδηγεί σε αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Σε όλο τον κόσμο διαφορετικές εταιρείες εξόρυξης έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις για την εξαγωγή του λιθίου από το υπέδαφος. Όσοι ζουν σε μέρη όπου σχεδιάζεται ένα ορυχείο επιφανείας ανησυχούν ότι θα μείνουν χωρίς καθαρό νερό, ότι θα υπάρξει ρύπανση των υπόγειων υδάτων, με τη δημιουργία τεράστιων ποσοτήτων επικίνδυνων, πιο συγκεκριμένα ραδιενεργών, αποβλήτων, τα οποία θέτουν σε κίνδυνο φυτά, ζώα και την ανθρώπινη υγεία.

Λίθιο: το «πράσινο τρένο» του μέλλοντος;

Στα χωριά κοντά στη Λόζνιτσα της Σερβίας οι κάτοικοι ανησυχούν και δεν διαβεβαιώνονται από τις υποσχέσεις της αυστραλέζικης (με κινεζική συμμετοχή) εξορυκτικής εταιρείας Rio Tinto ότι το ορυχείο τους θα είναι υπόγειο και συνεπώς λιγότερο καταστροφικό. Εκεί, στην κοιλάδα του ποταμού Τζάνταρ, η υπουργός Ενέργειας της Σερβίας, Ζόρανα Μιχαήλοβιτς, εκτιμά ότι η αξία του κοιτάσματος Jadarite ανέρχεται σε 56 δισεκατομμύρια δολάρια και την χαρακτήρισε «πράσινο τρένο» που θα έπρεπε να οδηγήσει τη Σερβία στο μέλλον.

Το ίδιο «πράσινο μέλλον» και για την Αμερική προβλέπεται από τη γραμματέα ενέργειας του Τζόζεφ Μπάιντεν, τη Τζένιφερ Γκρενχόλ, η οποία, ανακοινώνοντας επιχορηγήσεις για αύξηση της παραγωγής βασικών ορυκτών τον περασμένο Μάρτιο, δήλωσε: «Αυτός είναι ένας αγώνας για το μέλλον στο οποίο θα κερδίσει η Αμερική». Οι αμερικανικές εταιρείες εξόρυξης προσπαθούν επίσης να καθησυχάσουν τον τοπικό πληθυσμό για την περιβαλλοντική ασφάλεια των δραστηριοτήτων τους. Όμως, στις ΗΠΑ, η εναλλακτική λύση είναι η εξαγωγή λιθίου από θαλασσινό νερό, πιο συγκεκριμένα από τη λίμνη Salton Sea της Καλιφόρνιας.

Επενδυτική έκρηξη

Μόνο τους πρώτους τρεις μήνες του 2021, οι αμερικανικές εξορυκτικές επιχειρήσεις συγκέντρωσαν κεφάλαια ύψους 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τη Wall Street. Δηλαδή επτά φορές περισσότερο από ό,τι τους προηγούμενους 36 μήνες, σύμφωνα με τα στοιχεία του Bloomberg, που προβλέπει περαιτέρω ανάπτυξη. Αυτά τα δεδομένα θεωρούνται ικανοποιητικά, όμως για την ώρα οι επενδυτές και οι πολιτικοί φαίνεται να μην ανησυχούν για την πολύ ζοφερή πρόγνωση των εμπειρογνωμόνων σχετικά με τις αρνητικές συνέπειες στο περιβάλλον.

Το μόνο που ενδιαφέρει τους επενδυτές είναι να πάρουν γρήγορα άδειες για νέα ορυχεία και να ξεκινήσουν την παραγωγή και έτσι να εξασφαλίσουν συμβόλαια με τα εργοστάσια μπαταριών και αυτοκινήτων. Και οι αναλυτές τροφοδοτούν τη νευρικότητα με εκτιμήσεις πως η παγκόσμια ζήτηση για λίθιο θα αυξηθεί «τρελά» τα επόμενα χρόνια…

Η κακόφημη Rio Tinto στη Σερβία

Τέτοιες εταιρείες, όπως η κακόφημη Rio Tinto, που θα εξορύσσει και θα παράγει λίθιο στην κοιλάδα Τζάνταρ της Σερβίας, αφαιρούν πλούτο, αφήνοντας μόνο ψίχουλα και δηλητήρια στους ντόπιους κατοίκους. Αυτό τουλάχιστον λέει η έως τώρα εμπειρία.

Η Rio Tinto, που θα επενδύσει αρχικά 450 εκατομμύρια δολάρια, μπορεί να υπερηφανεύεται ότι θα εφαρμόσει στην περιοχή ένα μοναδικό παράδειγμα πρωτοποριακής τεχνολογίας που δεν έχει χρησιμοποιηθεί οπουδήποτε στο παρελθόν, με ελάχιστες, υποτίθεται, περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ωστόσο οι κάτοικοι της περιοχής Λόσνιτσα φοβούνται ότι αυτό που δοκιμάστηκε στο εργαστήριο δεν θα λειτουργήσει στην πράξη και ότι η κοιλάδα του Τζάνταρ θα καταλήξει μια δηλητηριώδης ανασκαμμένη τρύπα στο όμορφο και πράσινο τοπίο της Σερβίας…

Πόσο λίθιο χρειαζόμαστε;

Ένα μικροτσίπ ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή περιέχει 60 περίπου διαφορετικά υλικά, όπου τα περισσότερα προέρχονται από σπάνιες γαίες. Κάθε ηλεκτροκίνητο αυτοκίνητο περιέχει περίπου 27 κιλά σπάνιων γαιών. Μία ανεμογεννήτρια των 2MW εκτιμάται πως περιέχει περίπου 340-420 κιλά σπάνιων γαιών. Μία ανεμογεννήτρια των 3MW περιέχει περίπου 1 τόνο σπάνιων γαιών. Στον τομέα της ιατρικής, ο μαγνήτης ενός μαγνητικού τομογράφου μπορεί να ζυγίζει από 680 κιλά ως 1 τόνο και το μεγαλύτερο βάρος του οφείλεται στην παρουσία των σπάνιων γαιών. Η οθόνη μίας τηλεόρασης περιέχει περίπου 10 γραμμάρια, κάθε notebook 10 γραμμάρια και ένα κινητό 0.1 γραμμάριο νεοδύμιου. Αν υπολογίσουμε ότι κυκλοφορών τουλάχιστον 7.3 δισεκατομμύρια συσκευές στον κόσμο, αυτό σημαίνει 730 τόνους του εξωτικού νεοδύμιου ανά έτος.

,,Δείτε Περισσότερα, Πηγή: Tvxs.gr