Η προσπάθεια του ρεπορτάζ που ακολουθεί, να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα, οδήγησε σε άλλη μια μαύρη σελίδα της διαχείρισης του προσφυγικού στην Ελλάδα και την Ευρώπη γενικότερα, που οδηγεί ανήλικους να πέφτουν θύματα  κυκλωμάτων σωματεμπορίας, εμπορίας οργάνων και μαύρης εργασίας. «Ακόμα κι εκείνα τα παιδιά που «το σκάνε» για να αναζητήσουν τους συγγενείς τους σε άλλες χώρες της ΕΕ, εξαφανίζονται εξαιτίας των ασφυκτικών πιέσεων που τους ασκεί η μεταναστευτική πολιτική στην Ελλάδα. Πουθενά δεν είναι καταγεγραμμένο αν έφτασαν τελικά στον προορισμό τους ή όχι» λένε εργαζόμενοι ΜΚΟ στο tvxs.gr.

«Στα κυκλώματα τα οδηγεί η απόγνωση και οι πολιτικές γύρω από το μεταναστευτικό»

Η πρώτη  έρευνα, που σημείωνε την ανησυχητική αύξηση των εξαφανίσεων ανηλίκων προσφύγων, διενεργήθηκε από την Europol για το έτος 2015 και δημοσιεύθηκε το 2016.

Η έρευνα μιλούσε για  παραπάνω από 10 000 προσφυγόπουλα που εξαφανίστηκαν, αφότου έφτασαν στην Ευρώπη το 2015, με τις ευρωπαϊκές αρχές να διατυπώνουν φόβους ότι πολλά από αυτά τα παιδιά μπορεί να έχουν πέσει θύματα εκμετάλλευσης, ιδίως σεξουαλικής, από δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος διακίνησης ανθρώπων (trafficking) και εμπορίας οργάνων. Οι πληροφορίες, αναφορικά με το τί συμβαίνει μετά την εξαφάνισή τους ήταν ελάχιστες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του παρακάτω πίνακα, που έχουν δοθεί από την Ελληνική Αστυνομία, ο μεγαλύτερος αριθμός εξαφανίσεων ασυνόδευτων προσφύγων της τριετίας (2018-2020) εντοπίζεται το 2020 οπότε και εξαφανίστηκαν τα 1.041 από τα 2.118 παιδιά που εξαφανίστηκαν συνολικά κατά τη διάρκεια της τριετίας. Από τα 1.041, αγνοούνται ακόμα τα 599. Ανάμεσα τους και παιδιά 7-14 ετών.

«Τα παιδιά που φαίνονται ως εξαφανισμένα προκύπτουν από το γεγονός ότι  βάση νόμου η εκάστοτε δομή φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων προσφύγων,  δηλώνει στο αστυνομικό τμήμα ότι κάποιο παιδί δεν επέστρεψε στη δομή. Παιδιά εξαφανίζονται βέβαια και μέσα από τα camps όπου εκεί η κατάσταση είναι σχεδόν ανεξέλεγκτη και είναι πιο εύκολο να τα προσεγγίσουν κυκλώματα» λέει  στο tvxs πρώην εργαζόμενος σε ΜΚΟ, τα στοιχεία του οποίου είναι στη διάθεση του site. Άλλος εργαζόμενος συμπληρώνει:

«Κάποια από τα παιδιά πέφτουν θύματα τράφινινγκ δυστυχως γιατί είναι ευάλωτα, έχουν πίεση από τους γονείς τους να φτάσουν έγκαιρα στην ευρώπη οπότε είναι πολύ εύπιστα στο να εμπιστευτούν κάποιον. Υπάρχουν κυκλώματα εμπορίας οργάνων, αλλά και τράφικερς που οδηγούν τα παιδιά στο να εκδίδονται. Κάποια από αυτά, τα εντοπίζουν όσο είναι ήδη φιλοξενούμενα σε κάποια δομή, σε πλατείες γνωστές που λειτουργούν ως συγκεκριμένες πιάτσες. Στο Πεδίον του Άρεως, υπήρχαν σίγουρα παιδιά από δομές. Τα παιδιά αυτά είναι ταλαιπωρημένα, εγκλωβισμένα στην Ελλάδα ενώ ο στόχος τους είναι να φτάσουν σε συγγενείς σε άλλες χώρες της ευρώπης και πιέζονται να στείλουν χρήματα στη χώρα τους. Εδώ οι διαδικασίες είναι αργές. Ψάχνοντας τρόπους να ξεφύγουν από το τέλμα συχνά πέφτουν σε κυκλώματα».

Και οι δύο συνεντευξιαζόμενοι που έχουν εργαστεί σε προγράμματα που αφορούν ανήλικους πρόσφυγες και προσφύγισσες προσθέτουν ότι συχνά, τα παιδιά αυτά βρίσκονται να εργάζονται σε αγροτικές εργασίες, σε καθεστώς μαύρης εργασία σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Με δεδομένο το γεγονός ότι όπως είχε αποκαλύψει παλαιώτερο ρεπορτάζ του tvxs.gr η χώρα μας είναι η μόνη χώρα που δεν έχει από τον περασμένο Αύγουστο σε λειτουργία πρόγραμμα Επιτροπείας για τα ανήλικα προσφυγόπουλα, δεν υπάρχει καμία μέριμνα ώστε να αποφευχθεί η εκμετάλλευση τους από επιτρόπους, ο ρόλος των οποίων ήταν να αναφέρουν στον εισαγγελέα ανηλίκων περιπτώσεις παραβιάσεων των δικαιωμάτων τους. Χωρίς επιτρόπους, ο εισαγγελέας ανηλίκων δεν μπορεί να κάνει τίποτα. Η εισαγγελία Αθηνών μόνο, έχει πάνω της πάνω από 1000 παιδιά!

«Υπάρχουν και οι περιπτώσεις των παιδιών, που εξαφανίζονται γιατί βρήκαν τρόπο να φύγουν από τη χώρα και να συναντήσουν συγγενείς τους στο εξωτερικό. Όμως ακόμα κι αν εντοπιστούν έξω, δεν είναι συγχρονισμένα τα συστήματα με αυτά της Ελλάδας ώστε να διασταυρώνεται ποια παιδιά βρέθηκαν και ποια παραμένουν αγνοούμενα» λέει εργαζόμενος σε ΜΚΟ.

Η αστυνομία συχνά δεν τα ψάχνει όσο πρέπει, το Amber Alert τα αγνοεί

Ένα παιδί, από την ώρα που καταγράφεται σε σημείο εισόδου, θα πρέπει να οδηγηθεί σε διαθέσιμη θέση στέγασης. Ειτε σε καμπ σε συγκεκριμένη ζώνη όπου διαμένουν ανήλικοι (safe zone) είτε σε δομή ξενώνα ασυνόδευτων προσφύγων,  στα διαμερίσματα ημιαυτόνομης διαβίωσης. Εκεί οδηγούνται παιδιά που κρίνει ο κοινωνικός λειτουργός ότι μπορεί να μείνουν πιο αυτόνομα.

«Παρόλα αυτά, όταν δεν υπάρχουν θέσεις διαθέσιμες, μπορεί να κρατηθεί σε ΚΥΤ ή σε αστυνομικό τμήμα. Έγινε μια προσπάθεια από  την κ. Αγαπηδάκη να μειωθεί η παραμονή τους εκεί. Όμως, ακόμα υπάρχουν παιδιά στα ΚΥΤ, απλά παραμένουν βδομάδες κι όχι μήνες» λέει πρώην εργαζόμενος σε σχετικό πρόγραμμα.

Κάποια παιδιά, μπορεί να μην δώσουν τα πραγματικά τους στοιχεία όταν ξέρουν ότι θα κρατηθούν και έχουν κάνει συμφωνία εντωμεταξύ με διανομέα ότι θα τα πάει  στην Ευρώπη. Άρα δηλώνουν ότι είναι ενήλικα και μεταφέρονται σε camps με ό,τι συνεπάγεται αυτό για την ασφάλεια τους.

«Έχουμε δώσει λόγους για να θέλουν να αποφεύγουν την καταγραφή τους» συμπληρώνει εργαζόμενος. Οι δομές (camps και ξενώνες) είναι ανοιχτές, άρα έχουμε διαρροές. Αν εξαφανιστεί ένα παιδί γίνεται αναφορά στο ΑΤ αλλά δεν αντιμετωπίζεται όπως όταν αφορά η εξαφάνιση ελληνάκι. Το Amber Alert αναζητά  ελάχιστα για προσφυγάκια.

Το tvxs.gr επικοινώνησε με το τμήμα ανηλίκων της ΓΑΔΑ, αναζητώντας κάποιον αρμόδιο για να δώσει απαντήσεις σχετικά. Μας παρέπεμψαν στο αρμόδιο τμήμα του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη. Το αίτημα που στείλαμε με μέιλ στο υπουργείο πριν από 7 ημέρες, δεν έχει απαντηθεί ακόμα.

Το site επικοινώνησε επίσης με το αστυνομικό τμήμα Αλεξανδρούπολης, το οποίο είναι κοντά σε σημεία εισόδου προσφύγων στη χώρα. «Θα πρέπει να επικοινωνήσετε με το υπουργείο να πουν αν προβλέπεται να σας δώσουμε στοιχεία και ποια στοιχεία μπορούμε να δώσουμε» ήταν η απάντηση του αστυνομικού.

Σιωπή και από την κ. Αγαπηδάκη

Το tvxs.gr επικοινώνησε με το γραφείο της κυρίας Αγαπηδάκη (Ειδική Γραμματέας για την Προστασία των Ασυνόδευτων Ανηλίκων). Ζητήθηκε να στείλουμε τα ερωτήματα με μέιλ. Τα ερωτήματα που ακολουθούν, στάλθηκαν πριν από μία εβδομάδα, αλλά δεν έχουν ακόμα απαντηθεί από την κυρία Αγαπηδάκη.

«Γνωρίζουμε ποιος είναι ο  ακριβής αριθμός των εξαφανισμένων ανήλικων προσφύγων στην Ελλάδα; Υπάρχει επίσημη καταγραφή από την κεντρική πολιτεία;

Από το ρεπορτάζ προκύπτει πως ορισμένα από τα παιδιά φεύγουν οικειοθελώς από δομές ή καμπ προκειμένου είτε να εργαστούν στην Ελλάδα ΄ είτε να δοκιμάσουν να διαφύγουν προς άλλες χώρες της ΕΕ. Κάποια από αυτά πέφτουν θύματα διακινητών, αλλά ακόμα και αυτά που καταφθάνουν σε άλλες χώρες και ενδεχομένως συναντούν την οικογένεια τους, δεν ταυτοποιούνται σωστά με αποτέλεσμα ορισμένα να θεωρούνται ακόμη εξαφανισμένα για τις ελληνικές αρχές. Από τον θεσμικό σας ρόλο πως μεριμνάτε ώστε το πλαίσιο να γίνει πιο σφιχτό και να μην υπάρχουν διαρροές;

Προκύπτει επίσης πως αρκετά αστυνομικά τμήματα βάζουν στο συρτάρι τις υποθέσεις αυτές, ακόμα και το amber alert δεν αντιμετωπίζει το ίδιο προσφυγόπουλα και ελληνόπουλα. Έχετε κάνει συναντήσεις με αστυνομικά τμήματα για να δείτε πως χειρίζονται αυτές τις υποθέσεις και αν ναι ποια είναι τα συμπεράσματα σας;

Ανακοινώσατε πρόσφατα σε συνέντευξη σας, ότι έχει καταργηθεί διά νόμου η λεγόμενη «προστατευτική φύλαξη» σε Αστυνομικά Τμήματα. Πολλοί εκπρόσωποι των ΜΚΟ που μιλήσαμε μας είπαν ότι έχετε κάνει μεγάλη προσπάθεια να μειωθεί ο χρόνος παραμονής τους εκεί. Ωστόσο σύμφωνα με μαρτυρίες συνεχίζουν να κρατούνται ανήλικοι στα τμήματα και λόγω πληρότητας θέσεων σε δομές. Τι θα κάνετε;

Το site μας ασχολήθηκε τον Αύγουστο με τη λήξη του προγράμματος επιτροπείας και τις επιπτώσεις στους ανήλικους πρόσφυγες. Παραμένουν χωρίς επιτροπεία με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Τώρα που έχει περιέλθει στην ευθύνη σας η επιτροπεία από το Υπ. Εργασίας,  τι θα κάνετε;».

Το tvxs.gr επικοινώνησε επίσης με το Ε.Κ.Κ.Α. (Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης)  του υπουργείου Εργασίας, που είχε μέχρι πρόσφατα στην αρμοδιότητά του το θέμα της Επιτροπείας ασυνόδευτων ανηλίκων, πριν περάσει στην ευθύνη της κ. Αγαπηδάκη. Ρωτήσαμε κατά πόσο είναι ενημερωμένη η λίστα των εξαφανισμένων ανήλικων προσφύγων στο Μητρώο και αν ελέγχεται

«Εμείς έχουμε τη βάση, το ψηφιακό κομμάτι αλλά η χρήση του είναι πλέον στην κ. Αγαπηδάκη.  Οι ΜΚΟ ανέφεραν στην αστυνομία τις εξαφανίσεις, η αστυνομία ενημέρωνε εμάς, γινόταν μια καταγραφή πρωτοτυποιημένη σε αρχείο στο οποίο είχαν πρόσβαση όλοι» λέει στο tvxs o διευθυντής κ. Χανδάνος.

Ο κοινωνικός λειτουργός του Ε.Κ.Κ.Α κ. Καρούντζος προσθέτει: «Ο όρος που χρησιμοποιούσαμε ήταν “άτυπες φυγές από ξενώνα”. Όταν έβρισκε η αστυνομία κάποια παιδιά, μας ενημέρωνε ώστε να τα επανατοποθετήσουμε σε στέγη. Η βάση δεδομένων συνεχίζει να υπάρχει στον Ε.Κ.Κ.Α. όμως μετά από το καλοκαίρι, υπάρχει αλλαγή τακτικής».

Η ΕΕ νίπτει τας χείρας:  Όλοι εκφράζουν ανησυχία, κανένας δεν αναλαμβάνει ευθύνη

Τα αριθμητικά στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν στην τελευταία έρευνα (2018-2020), αντλήθηκαν από την πιο πρόσφατη έκθεση του European Migration Network (EMN) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2020), τη Eurostat και από τις απαντήσεις που έλαβε το Lost in Europe έπειτα από αλληλογραφία και σχετικά αιτήματα προς τις αρχές και υπηρεσίες της κάθε χώρας.

Οι δύο χώρες που, σύμφωνα με την έρευνα, καταγράφουν τους μεγαλύτερους αριθμούς (συνολικά για την περίοδο 2018 – 2020) εξαφανισμένων ασυνόδευτων ανηλίκων είναι η Ιταλία (5.775) και το Βέλγιο (2.642). Ακολουθεί η χώρα μας (2.118), η Ισπανία (1.889 μέχρι το 2019) και η Σλοβενία (1.736).

Ο αριθμός των 18.292 εξαφανισμένων ασυνόδευτων ανηλίκων στην Ευρώπη, κατά τη διάρκεια τριών ετών που οι μεταναστευτικές και προσφυγικές αφίξεις έχουν μειωθεί, εγείρει το ερώτημα σε ποιο βαθμό η Ε.Ε. είναι πραγματικά ικανή ή πρόθυμη να προστατεύσει τους ασυνόδευτους ανηλίκους.

Το Lost in Europe ζήτησε σχολιασμό από την Europol, την EASO*, την Eurostat και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι απαντήσεις που έλαβε συνοψίζονται στο ότι δεν θεωρεί κανείς τον εαυτό του υπεύθυνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο ή δείχνουν ο ένας τον άλλο ή τις αρχές των κρατών – μελών.

Η Κομισιόν παραπέμπει μάλιστα στη χρησιμοποιηθείσα από το δίκτυο έκθεση του ΕΜΝ. Ταυτόχρονα, σημειώνει ότι η Κομισιόν έχει υποδείξει στα κράτη – μέλη την ανάγκη να επιληφθούν των προβλημάτων αλλά και ότι η επίτροπος αρμόδια Ιλ. Γιόχανσον έχει δημοσίως εκφράσει την ανησυχία της για τα εξαφανισμένα παιδιά.

ΠΗΓΗ : https://tvxs.gr